20.02.2014
4.00 / 1 oy

Bankacılıkta Kredi ve Kredi Riski

Türev ürünler, risklerin taraflar arasında transfer edilmesini sağlamak amacıyla geliştirilmiş finansal araçlardır. Türev ürünleri, transfer edilen risklerin türüne göre, faiz oranı türevleri, kredi türevleri, dövize dayalı türevler, emtia türevleri ve hisse senedi türevleri olarak sınıflandırmak mümkündür. Kredi türevleri ise bir dayanak varlığın kredi riskinin transfer edilmesi yoluyla riskten korunmak için geliştirilmişlerdir.

banka

Kredi riski, en yalın haliyle kullandırılan kredinin veya sahip olunan bir tahvilin ana para ve/veya faizlerinin ödenmemesi olasılığıdır. Bu olasılığın gerçekleşmesi temerrüt olarak tanımlanmaktadır. Temerrüt halinin gerçekleşmesi, bir taraftan bankaların zarar etmesine ve buna bağlı olarak sermaye gereksinimlerinin artmasına, diğer taraftan yeni kredi kullandırım imkanının azalmasına ve dolayısıyla fon ihtiyacı olanlara gerekli fonların aktarımının yavaşlamasına yol açabilecektir.

Bankacılıkta sermayeyi en etkin şekilde kullanacak optimum bir kredi portföyü oluşturulması temel hedeflerden birisidir. Ancak, ne kadar optimal bir portföy oluşturulursa oluşturulsun kredi riskine maruz kalınması kaçınılmazdır. Bankalar, kredi riskini azaltıcı işlemler yoluyla bu riski azaltabilmektedirler. Basel 2 uzlaşısında, kredi türevleri bankaların kredi riskini ve dolayısıyla sermaye ihtiyaçlarını azaltmaya yönelik işlemler olarak kabul edilmektedir.

BANKACILIKTA KREDİ VE KREDİ RİSKİ

Bankalar fon fazlası olanlarla fon ihtiyacı olanlar arasında aracılık işlevi görürler. Fon ihtiyacı olanların bu ihtiyacını karşılayacak geleneksel araç ise kredi kullanmaktır.

BANKACILIKTA KREDİ

Kredi, bir sözleşmeye dayanılarak, faiz ve/veya komisyon karşılığında, bir miktar nakdin veya belli bir edimin yerine getirilmesinin taahhüt edilmesi suretiyle itibarın, başkasına belli bir süre ile kullandırılması şeklindeki ekonomik faaliyettir. Bu tanımdan anlaşılacağı üzere bir banka herhangi bir kişi yada kuruluşa, bir nakdi ya da kendi itibarını belli bir süre ile kullanma imkanı sağlamaktadır.

Bankacılık faliyetlerinin yasal çerçevesini belirleyen 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 48. maddesinde kredi sayılan haller belirlenmiştir. Buna göre, nakdi kredilerin yanı sıra

  • Teminat mektubu, kontrgaranti, kefalet, aval, ciro, kabul gibi gayrinakdi krediler ve bu niteliği haiz taahhütler
  • Satın alınacak tahvil ve benzeri sermaye piyasası araçları ile ters repo işlemlerinden alacaklar
  • Tevdiatta bulunmak suretiyle ya da herhangi bir şekil ve surette verilecek ödünçler
  • Varlıkların vadeli satışından doğan alacaklar
  • Vadesi geçmiş nakdi krediler, tahakkuk etmekle birlikte tahsil edilmemiş faizler ve gayrinakdi kredilerin nakde tahvil olan bedelleri
  • Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmeler nedeniyle üstlenilecek riskler
  • Ortaklık payları
  • Finansal kiralama işlemleri
  • Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nca kredi olarak kabul edilecek işlemler
  • Katılım bankalarına özgü fon kullandırma yöntemlerinden olan taşınır ve taşınmaz mal ve hizmet bedellerinin ödenmesi suretiyle veya kar ve zarar ortaklığı şeklinde yapılan yatırımlar, taşınmaz, ekipman veya emtia temini veya mal karşılığı vesaikin finansmanı, ortak yatırımlar veya benzer yöntemler ile sağlanacak finansmanlar kredi olarak kabul edilmektedir.

KREDİ RİSKİ NEDİR?

Kredi riski, finansal bir sözleşmenin karşı tarafının yükümlülüğünü yerine getirebilme gücünde içsel ve/veya dışsal faktörler kaynaklı ortaya çıkabilecek olumsuz gelişmelere bağlı olarak, sözleşmenin banka için temsil ettiği değerdeki beklenmeyen değişikliklerden dolayı bankanın sermayesinde ve/veya gelirlerinde azalma olasılığı şeklinde tanımlanabilecektir.

Bu olasılık esas olarak temerrüt durumu ile ortaya çıkmaktadır. Borcun geri ödenmemesi, temerrüde düşme olarak adlandırılmaktadır. Bireyler, işletmeler ve hükümetler gibi tüm borç kullananların karşılaşabileceği bir durum olan temerrüt, değişik şekillerde ortaya çıkabilir. Bu durumlar;

  • Bir şirket veya kuruluşun borçlarını ödeyemez duruma düşerek tasfiye edilmesi veya iflas etmesi
  • Öngörülen süre içerisinde ödemenin gerçekleştirilememesi
  • Bağımsız kredi derecelendirme kuruluşları tarafından belirlenen kredi notunun düşürülmesi
  • Birleşme sonrası, yeni oluşan ortaklığın finansal olarak ilk halinden daha zayıf olması
  • Hükümet eylemleri ve piyasa aksaklıkları olabilir.

Kredi riski, borçlu tarafın yaşadığı bir temerrüt durumundan sonra borç verenin maruz kalabileceği kayıp riskidir.

Kredi riskinin yönetimi krediyi veren tarafından yapılır. Kredi riskinin yönetimi kredi verilmeden önce başlar. Kredi riskinin yönetiminde öncelikle mevzuatla getirilen kurallar esastır. Bankacılık Kanunu’na göre, bankalarca bir gerçek veya tüzel kişiye veya risk grubuna açılabilecek kredi tutarı, bankanın özkaynaklarının %25’i ile sınırlandırılmıştır. Kredi kullandırılacak kişi banka ile ilişkili taraf ise açılabilecek kredi banka özkaynaklarının %20’sinden fazla olamaz. Buna göre bankaların belirtilen sınırları aşan kredi kullandırması mümkün değildir.

  Bankalar ayrıca kredi kullanmak isteyenlerin gelirlerini, faaliyet gösterdikleri sektörleri, bulundukları coğrafi bölgeleri göz önüne alarak da limit belirlemektedirler. Kredi riski sistematik olmayan bir risk olduğundan, riskin borçlular, sektörler ve bölgeler arasında çeşitlendirilmesi gerekir. Böyle bir çeşitlenme yapılsa dahi kredi riski, genel ekonomideki gelişmelerden etkilenecektir.

    Bankalar borçlunun temerrüdü durumunda uğrayacakları zararı azaltmak için;

  • kredi maliyetini, borç talep edenin kredi değerliliğini göz önüne alarak belirlerler,
  • Nakdi ve gayrinakdi bir teminat alınması yoluna başvururlar,
  • Borçlunun bankada mevcut ya da ileride doğabilecek alacaklarının, kredinin kapatılmasında kullanılması hakkını yaratabilirler ve
  • Kredi sigortası, menkul kıymetleştirme ve kredi türevleri gibi kredi riski transfer enstrümanlarını kullanabilirler.
Bankacılıkta Kredi ve Kredi Riski
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 22618 kez okundu

20.02.2014 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • sercan2009
    09.06.2019

    öncelikle bankalar artık kime kredi verip kime vermeyecekleri konusunda daha seçici olmak zorundalar çünkü takibe düşen ödenmemiş banka kredilerinin hem bireysel hem de tüzel olarak sayıları da oranları da gittikçe artıyor. insanlar uzun vadeli borçları nasıl olsa öderiz diye düşündükleri için bankaları kredi talepleri ile doldurmaya devam ediyorlar ama bankalar da çoğu talebe artık olumsuz yanıt veriyor. siz şanslıymışsınız ya da kredi siciliniz temizmiş ki bankalar size kredi vermeye çalışıyor demek ki

  • mehmet ali
    09.06.2019

    yüksek faizlerden ötürü insanlar ev alma hastalıklarından da kurtulmuş oldular ama bu sefer de bankalar tüketicilere kredi satamadıkları için dara düşecekler bu gidişle, bu kadar cep telefonu ile kredi kampanyası mesajları aldığım bir dönem daha hatırlamıyorum ben

  • mimoza2727
    26.07.2018

    inşaat ve enerji sektörleri yatırımlarını krediler ile gerçekleştiren sektörlerdir, artan faiz oranları ile birlikte hem yeni krediler edinmekte zorlanacaklar hem de insanlar artık yatırım tercihi olarak konutlara daha az ilgi göstereceği için gelir kayıpları olacak ve mevcut borçlarını da çevirebilmekte zorlanacaklar, işte bu sürecin sonuna kriz dendiği için faizlerin yükseltilmesi çok tehlikelidir ama sakal kısmı bu ise bıyık kısmı da artan dolar ve euro ve TL'nin değer kaybetmesi olacaktır, hayat pahalılığı ve enflasyon ile birlikte de stagflasyon riski ortaya çıkmış oluyor sonunda da

  • erolakcay
    26.07.2018

    özel sektörün borçları demek bankaların borçları demektir çünkü özel sektör batık verirse bunun en direk etkisi kredi borçlarını ödeyemeyecekleri için bankalara olacaktır, bankalar da devletin korumasında olduğu için bu etki devletin borçlanması sonucuna yol açacaktır

  • A.Küçükdöngül
    17.03.2017

    bankalar risklerini öyle güzel gizliyor ki ne zaman krizde patlak verecekler anlayamadan güme gidiyoruz.

  • zesin1
    02.09.2016

    kriz belli bir kesim için hep vardı zaten, dünkü khk dan sonra eski memurlar için asıl kriz başlıyor. Türkiye geneline yayılmasa bari

  • enamel
    06.12.2015

    yakında bir krizin habercisi olan durumdur. alın siz kredileri bakalım.

  • aelita
    07.11.2014

    sunum ödevim 5 dakikada tamamlanmıştır, çok teşekkürler :)

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz

İnternet sitemizdeki deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Bu siteye giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Daha fazla bilgi.