23.01.2014
4.50 / 10 oy

Halkevi Nedir?

1931 yılında Türk Ocakları’nın kapanması üzerine Türk aydınlarının enerjilerini bir noktada toplayarak daha verimli hale getirmesi ve böylece halk eğitimini gerçekleştirmek amacı ile, o sıralarda yurdumuzun tek siyasal partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi tarafından yurdun şehirlerinde ve kasabalarında halkevleri açılmıştı. Bu kurumlar dil ve edebiyat, güzel sanatlar, tiyatro, spor, sosyal yardım, halk dersaneleri ve kurslar, kitaplık ve yayın, köycülük, tarih ve müze kollarına ayrılmak suretiyle Cumhuriyet Halk Partisinin benimsemiş olduğu ve zamanın anayasasında yer alan cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, laiklik ve devrimcilik ilkelerini gerçekleştirmek için çalışmışlardır. Bir yerde halkevi açılabilmesi için en az üç kolun kullanılması gerekliydi. Bazı küçük kasabalarda ve köylerde bu olanak bulunmadığı için böyle yerlerde halk odaları açılmıştı. Bu odalarda kol örgütü yoktu. Bunların çalışma konuları, halkevlerinde olduğu gibiydi. Halkevleri kuruluş yıllarında canlı birer kültür merkezi olarak çalıştı, yurt aydınlarının birçoğu bu çatılar altında toplanmıştı. 1935 yılından sonra halkevlerinin çalışmalarında bir gevşeme başladı ve istenilen amaç sağlanamadı. Halkevleri yalnızca buralara devam eden şehirli aydınların bir araya gelmelerinden başka bir işe yaramadı Yapılan çalışmalar halkın büyük çoğunluğuna ve köylüye kadar hiçbir zaman inemedi 1945 yılından sonra çok partili rejimin kabul edilmesi üzerine halkevleri örgütü yeni çalışmaya uyamadı ve bu yüzden iyice zayıfladı, çalışmalarda büyük duraklamalar oldu. 1951 'de genel seçimle iktidarın başka bir partiye geçmesi, durumu başka yöne çe virdi. Yeni iktidar sahipleri, halkevlerinin Cumhuriyet Halk Partisinin özel propaganda kurumları olduğunu, demokratik rejimde böyle kurumların bulunamayacağını ileri sürerek, Büyük Millet Meclisinin çıkardığı bir yasa ile halkevlerini kapattılar; halkevlerinin bütün malları ve binaları hazineye devredildi.

halkevi

27 Mayıs I960 Devriminden sonra, düşürülen iktidarın tutumuna karşı olan bir kısım aydınlar, halkevlerinin geçmişe yaptığı hizmetlerin önemini ileri sürerek buna ben zer yeni kurumların açılmasını gerekli gördüler. Böylece Devrim Hükümetinin çabaları ile yurdun her tarafında Türk Kültür Dernekleri kuruldu. Söz konusu dernekler bu j konuda yürürlükte bulunan Cemiyetler Kanunu gereğince kurulmuş ve tarafsız çalışma ile halkın kültür bakımından aydınlatılmasını hedef almıştı. Derneklerin çalışmasında temel örnekler ise, 1951 yılında kapatılan halkevlerinin etkinliğinden alındı. Çalışma alanları tamamen ayni olmakla birlikte, eski halkevlerinin çalışmalarının yeni koşullar altında sürdürülmesi niteliğindeydi. 1951 yılında kapatılan halkevlerinin eski binaları bu derneklere verildi. Derneklerin ilerde ve ilçelerde birer şubesi açıldı. Ankara'da da bir genel merkezi vardı. İlk kuruluş günlerinde devlet tarafından derneklere para yardımı yapıldı ve çeşitli yollardan çalışmalar desteklendi. 1963 yılında Türk Kültür Dernekleri genel kurulu bu kurumların adını değiştirerek halkevi adını verdi. Cemiyetler kanununa göre kurulmuş bir dernek gibi çalışan halkevlerinin şubelerine kayıtlı üyelerin seçtiği birer yönetim kurulu vardır. İki yılda bir yapılan genel kurula bütün şubeler temsilci gönderirler. Kurultay adını alan genel kurul genel merkez yönetim kurulunu ve halkevleri Genel Başkanını seçer. Halkevlerinin en çok dikkati çeken etkinliklerinden birisi tiyatro çalışmalarıdır. Bu kurumlar daha çok, her yıl T. B. M. M.‘nin kararı ile bütçe den verilen yardımla yaşamıştır. Bu arada kendi özel kaynaklarından da biraz yardım sağlamışlardır.

Halkevi Nedir?
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 2552 kez okundu

23.01.2014 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • aslihand
    15.11.2016

    Bu gibi kuruluslarin ilk kurulus amaclari ne kadar faydali olsa da sonrafan amaclarindan saptiklari gorulmektedir.

  • Selda.Yamaç
    31.05.2015

    işin içine yönetim kurulu girdiği an menfaatler başlıyor demektir

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz

İnternet sitemizdeki deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Bu siteye giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Daha fazla bilgi.