05.02.2014
4.48 / 27 oy

Muhakeme Nedir

Düşünme ile muhakeme günlük konuşmalarda çok kez birbirine karıştırılarak ayni anlamda kullanılır. Oysa esasta düşünce bütün sembolik etkinlikleri anlattığı halde, yargılarda bulunmaktan ibaret olan muhakeme ise özellikle bu genel düşünmenin önemli bir bölümünü meydana getirir. Düşünmede yer alan hayaller dünyası, fikir bağlantıları, dikkat gibi ruhsal işlemler de bunun öteki bölümleridir. Genel düşünme anlamında «sorunlar çözümlemekten ibaret olan soyut zekâ» ile, daha geniş anlamda «muhakeme ile mantıklı düşünme» karıştırılmamalıdır. Düşünce zekâdan çok daha genel ve birleştirici, bütünleyici bir ruhsal fonksiyondur. İnsanda olduğu gibi, düşünce çok olgun ve organize bir sinir sistemine bağlıdır.

anlamak

Genel düşünme sürecinde özellikle muhakeme önemli bir yol oynar. Ancak muhakeme doğrudan doğruya bir şey düşünmek demek değildir. Çünkü muhakemede sembolik etkinlikleri izleyerek bir seçme yapmak, kabul etmek ya da etmemek zorunluğu vardır. Esasen muhakemenin hukukta, mantıkta ve felsefede, ahlâkta konuşmalarda anlamlan ve etkileri değişiktir. Psikolojide muhakeme, tasdik ya da inkâr etmekten ibaret zihinsel bir fonksiyondur. Günlük konuşmada muhakemeli insan dediğimiz zaman bunun aklı bakımından dengeli ve doğru kararlar veren bir kişi olduğu sonucuna varırız. Ancak muhakeme fikir zincirlemesi ile karıştırılmamalıdır. İki tasarım, iki ruh olayı arasında bir bağlantı kurmak, bunların oranlarını idrak etmek demek değildir. İnsan yargıda bulunurken sırası ve hatırlanması düşünülür; yani bir sorun ile başlar ve bunun karara bağlanması ile biter. Oysa olağan ve soyut bir fikir akımında ve düşünmede gelişigüzel bir işlem vardır. Örneğin libido üzerinde bir fikir istediğimiz zaman karşımızdaki yalnızca cinsel içgüdüye ait problemler içinde kalarak açıklamalar yapacaktır. Fikir bağlantıları hep libido sorununu ilgilendirecektir. Buradaki anlamlı ve plânlı yönetmeyi muhakeme sağlar. Muhakeme fonksiyonunda realite ilkelerinin egemen olması ile de özlemlerden ve hedef gösterdikleri halde gerçekleşmeyen hayal düşüncelerden ve rüyalardan ayrılır.

Muhakemeli düşünme, bir kişi yalnız denemeler ve tekrarlı hatalardan sonra edinmiş olduğu alışkanlıklar, şartlı refleksler, otomatik araçlar ile halledilemeyen bir sorun ile karşılaştığı zaman kendini gösterir. Otomatik araçların yeterli olduğu hallerde muhakemenin direkt karışması yoktur. Ancak günlük hayatta birçok insanlar da zaman içinde kazandıkları alışkanlıklar yüzünden çoğu zaman muhakeme fırsatını bulamadan hareket ederler. Zaten muhakeme otomatizmlerden ve yardımcı fonksiyonlardan büsbütün uzak değildir. Şüphesiz insan önceki denemelerin ve görgülerin çokluğu oranında daha iyi hükümler ve kararlar verir. Anlaşılıyor ki, temel otomatizmalar, uzun tecrübeler ve zamanlar muhakemeye hız ve sağlamlık kazandırır. Bu nokta, eğitim bakımından önemlidir. İyi muhakeme etmek, sağlam öğrenmenin en iyi örneği, zaman içinde çok olaylar görmüş, gözlemlerde bulunmuş ve çok okumuş olan tecrübeli kişilerin kararıdır.

Muhakeme Nedir
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 18215 kez okundu

05.02.2014 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • sevtap79
    09.04.2018

    muhakeme denince hep ardından gelen kelime bunun herkese bahşedilmediğini gösterir, muhakeme yeteneği denir, sanki sadece az sayıdaki insan doğuştan değerlendirme yetisine sahipmiş de diğer insanlar bu özelliği edinemez gibi

  • özgül
    16.04.2016

    problemler üzerinden düşünecek olursak sıkıntının kaynağını bulabilmek ve en pratik çözümü üretebilmek olarak yorumlanabilir

  • izzet
    23.01.2016

    Yargılama ya da yargılayabilme kabiliyetidir.

  • marcos
    29.08.2015

    Son zamanlarda bizim millette eksik oldugunu düşündüğüm niteliktir

  • akellecioglu
    05.06.2015

    idrak ve algılama yeteneği olarak da söylenebilir

  • mert0517
    01.12.2014

    düşünerek yorumlarda bulunma tartıp biçme.

  • daniken
    30.09.2014

    kıyaslarayarak algılama yetisidir

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz

İnternet sitemizdeki deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Bu siteye giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Daha fazla bilgi.