04.05.2013
4.37 / 19 oy

Stok Yönetimi

Stok Nedir?

-Bir işletmenin etkin ve verimli çalışması için üretimde kullanılan veya satışı yapılan madde ve malzemelerin zamanında ve gereken miktarda tedarik edilmesi gerekmektedir.

-Her işletme faaliyet alanına göre ya üretimi gerçekleştirmek için veya müşterile isteğine cevap verebilmek için elinde bazı madde ve malzemelerin hazır bulundurması gerekmektedir. İşletmenin elinde bulundurduğu bu madde ve malzemelere en genel ifadeyle stok denilmektedir.

-İşletmenin gelecekte kullanmak ya satmak üzere elinde bulundurduğu hammadde, yarı işlenmiş mamul ve nihai mamull ya da varlıklardır.

Neden stok bulundurulur?

-Belirsizliklere Karşı Hazırlıklı Olma

 Belirsizlikler özellikle talep, arz ve ürün tedarik süresinde ortaya çıkmaktadır. Bunlar dışında işletmeler, emek arzında, faktör fiyatlarında ve sermayenin maliyeti olarak faiz oranlarındaki belirsizliklerle de karşı karşıya kalmaktadır.

-Ölçek Ekonomilerinden Yararlanma

 İşletmeler ölçek ekonomilerinin verdiği avantajlardan faydalanmak için tek seferde daha fazla sipariş vererek veya daha fazla üretim yaparak ihtiyaç fazlası miktarı stok olarak bulundurmaktadır.

-Spekülatif Amaçlı Nedenler

 Geleceğe dönük beklentiler, işletmelerin stok bulundurma kararlarını doğrudan etkilemektedir. Örneğin hammadde ya da nihai mal fiyatlarının yakın zamanda artacağı beklentisi karşısında işletmeler, fiyat artışından etkilenmemek veya kârlarını artırmak için normalden daha fazla stok bulundurabilmektedir.

-İşletme Faaliyetlerinin Sürekliliğini Sağlama

 Üretimlerini devam ettirebilmek için bir miktar stok bulundurmak zorundadır.

Stok Maliyetleri

Her türlü işletmenin maliyet kalemleri 4 ana stok maliyeti içerisinde toplanabilir.

-Sipariş veya üretime hazırlık (kurulum) maliyeti,

-Satın alma veya üretim maliyeti,

-Stok bulundurma maliyeti ve

-Stok bulundurmama (stoksuzluk) maliyetidir.

-Sipariş maliyeti

1. Sipariş Maliyeti

Sipariş maliyeti, yeni bir sipariş verilmesinden siparişin teslim alınmasına kadar geçen süreçte ortaya çıkan maliyetlerdir.

-kırtasiye

-Haberleşme

-Personel ücreti

-kayıt masrafları

-Kargo

-Kontrol

2. Satın alma maliyeti

İşletme belli bir malı piyasadan satın almak durumunda ise, bu malın her bir birimine ödenen para birim satın alma maliyetidir.

3. Stok Bulundurma Maliyeti

İşletmenin belirli bir stok miktarını belirli bir dönem bulundurması (depolaması) sonucu katlanması gereken maliyetlerdir.

-Sermayenin fırsat maliyeti,

-Sigorta, Vergiler,

-Kırılma, Isıtma, Aydınlatma, Personal ücreti,

-Fire, Bozulma, Modası geçme

4. Stok Bulundurmama (Stoksuzluk)    Maliyeti

-Stok bulundurmama veya bir başka ifade ile stoksuzluk maliyeti, gelen talebi karşılayacak miktarın stokta bulunmamasından dolayı ortaya çıkacak sonuçların maliyetidir.

-Bu maliyetler arasında, gelen siparişin karşılanamamasından doğan satış kaybı maliyeti, gecikme ile karşılanmasından dolayı gecikme maliyeti ve her ikisi sonucu ortaya çıkan müşteri gözünde itibar kaybı gibi maliyetler sayılabilir.

-Stokların düzeyinin sıfıra inmesi durumunda gelen talepler karşılanamayacaktır. Bu durum backorderin olarak adlandırılmaktadır.

Stok Kontrol Problemleri

-Nasıl bir stok politikası izlensin? (Tasırım)

-Ne kadar sipariş verilsin? (Planlama)

-Nezaman sipariş verilsin? (Kontrol)

Gereksinimlerin karşılanması için elde bulundurulması gereken maddeler arasında denge kurmak amacıyla yapılan planlama, örgütleme ve kontrol işlemleridir.

Stok Kontrol Sistemleri

Stok kontrolünün amacı en genel ifadeyle istenilen bir malın ihtiyaç zamanında elde bulundurulmasını sağlamak ve bunu en az maliyetle gerçekleştirmektir.

1.Bağımsız Talep Altında Stok Kontrol Sistemleri

-Sabit sipariş miktarı sistemi

-Sabit sipariş periyodu sistemi

-Maksimum – Minimum sistemi

-ABC Analizi

2.Bağımlı Talep Durumunda Stok Kontrol Sistemleri

1.Sabit Sipariş Miktarı Sistemi

-Sabit sipariş miktarı sisteminde, stoklar önceden belirlenmiş stok miktarı seviyesine düştüğü zaman sabit oranda sipariş verilmektedir.

Bu yöntemde ne zaman sipariş verileceği önceden bilinmemekte fakat ne kadar sipariş verileceği baştan sabit olarak belirlenmektedir.

Çift Kutu Yöntemi: çift kutu yönteminde her çeşit stok için biri asıl diğeri yedek olarak iki kutu bulunmaktadır. Asıl kutudaki stok bittiğinde sipariş verilmekte ve siparişler gelene kadar oluşan talep yedek kutudan karşılanmaktadır.

2. Sabit Sipariş Periyodu Sistemi

Sabit sipariş periyodu sisteminde stoklar belli zamanlarda sabit zaman dilimlerinde, örneğin her hafta veya her ay gibi, izlenmekte ve önceden belirlenmiş belli bir stok seviyesi göz önüne alınarak ihtiyaç miktarı kadar sipariş verilmektedir.

-Gözle Kontrol Yöntemi: Stoklanan mallar ilgili kişi veya kişiler tarafından sürekli gözlenmekte ve stokların azalması durumunda sipariş verilmektedir.

-Tek Kutu Yöntemi: Tek kutu yönteminde kutu olarak nitelenen yer veya raflar periyodik olarak kontrol edilmekte ve doldurulmaktadır.

3. Maksimum-Minimum Sistemi

(S, s) sistem olarak da nitelenen bu sistemde arzu edilen maksimum stok seviyesi (S) ile minimum stok seviyesi (s) baştan belirlenmektedir.

Stoklar sabit zaman aralıklarında, örneğin iki haftada bir, gözden geçirilmekte ve stok miktarı önceden belirlenmiş minimum düzeyin altında ise sipariş verilmektedir.

4. ABC Analizi

-İlk kez 1951 yılında General Electric firması araştırmacılarından H. Ford Dickie tarafından ortaya atılmıştır.

-Bir çok farklı stok kalemleri olması durumunda bunları incelemede yardımcı olur.

-Bu analiz önemli stok kalemlerini belirleme ve kontrol etmek amacıyla çok sayıdaki stok kalemlerin üç gruba ayrıt eder.

-Stoktaki tüm kalemlere aynı stok yönetim tekniklerini uygulamak için, yakın izleme ve kontrol gerektiren önemli kalemler, diğerlerinden ayrılır.

-Stok kontrolünün yanında satış eya dağıtım kalite kontrolü, mamul çeşidi, malzeme tedariki, üretim planlama sorunlarında da uygulama olanağı bulmuştur.

2. Bağımlı Talep Durumunda Stok Kontrol  Sistemleri ve MRP

-Bağımlı talep altında stok kontrol yöntemleri içerisinde en yaygın kullanılan yöntem MRP (Malzeme İhtiyaç Planlaması / Materials Requirement Planning) yöntemidir.

-MRP, bir işletmenin tüm imalat faaliyetlerinin planlanması ve kontrolünde kullanılan bir stok kontrol sistemidir.

-Bu sistemde malzeme, parça ve yarı mamullere olan talep nihai ürüne olan talebe bağlıdır. Nihai ürüne olan talep bilindiğinde üretim sırasında gereken alt montaj ve ürünü oluşturan parça miktarları tam olarak hesaplanabilmektedir.

Stok Kontrol Modelleri

1.Deterministik Stok Kontrol Modelleri

a.Deterministik Statik Stok Kontrol Modelleri

i.Klasik Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli

ii.Klasik Ekonomik Üretim Miktarı Modeli

b.Deterministik Dinamik Stok Kontrol Modelleri

2.Stokastik (Olasılıklı) Stok Kontrol Modelleri

Klasik Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli

-Ekonomik sipariş miktarı modelinde amaç toplam maliyeti minimum yapacak şekilde ne kadar sipariş verileceğine karar vermektir.

-Yeniden sipariş verme noktası, eldeki stokların biteceği zamandan tedarik süresi kadar önce olmaktadır.

-Bazı modellerde tedarik süresinin sıfır olduğu varsayımı yapıldığından yeniden sipariş verme noktası siparişlerin bittiği zamanla çalışmaktadır.

1. Uygun Stok Bulundurma Maliyeti

Ekonomik Sipariş Miktarı modelinde kabul edilen varsayımlar:

-Tedarik süresi sıfırdır ve sipariş miktarından bağımsızdır.

-Talep sabit ve süreklidir.

-Satın alma fiyatı (birim değişken maliyet) sabittir.

-Stok bulundurma maliyeti stok miktarının doğrusal bir fonksiyonudur.

-Sipariş maliyeti her sipariş için sabit ve sipariş miktarından bağımsızdır.

-Stoksuzluğa izin verilmemektedir.

2. İskonto Uygulaması Durumunda Ekonomik  Sipariş Miktarı

Değerlendirme:

-İskonto fiyat durumunda, satın alma maliyeti düşürken katlanacak bulundurma maliyeti artıracaktır.

-Dolaysıyla firmanın katlanacak maliyetin arıtışı ile iskonto fiyatı denge kurması gerekmektedir. Yani toplam maliyetine göre karar vermektedir.

3.Enflasyon Etkisi Altında Stok Maliyetleri

Değerlendirme:

-Fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden kurtulmak için fırma stoklarını fıyatlar artmadan alıp stokta belemeyi isteyebilir, bu dururmda stok bulundurma maliyetlerine katlanmak gerekecektir.

-Stok yönetiminden sorumlu finans yöneticisi stokların fiyat artışıların ile ilgili beklentisinin stok maliyetleri üzerinde yaratacağı etkiyi inceleyerek en uygun olan hacimle stoklarını sağlamaya çalışacaktır.

2. Stok bulundurmama durumunda   uygun düzeyi belirlenmesi

Değerlendirme :

-Firma stok bulundurmama durumunda her dönem (yıl) 720 birim stoksuzluğa (stok yetersizliliğe) karşılaşıcaktır.

-Bunun katlanacağı maliyet 11,472 TL olacaktır.

-Firmanın bulundurmama maliyeti bulundurma maliyetinden düşük olmasına rağman stok kontrol politikaları stokların tamamıyla tüketilmiş olması durumunu önlemktedir.

-Dolaysıyla en düşük maliyet politikasından çok stokların bitmiş olmaması durumu ön plana çıkmaktadır.

-Stok kontrol politikasında önemli olan en düşük maliyetlere ulşırken, stok bulundurmama maliyetlerine en aza indirmektir.

Stok Yönetimi
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 16089 kez okundu

04.05.2013 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • vuplus
    28.05.2019

    amerika'da satış yapamadıktan sonra kendi işletim sistemi ile hangi ülkelere ne satış yapacak da aynı ciroları yakalayacak peki? abd piyasası dünyanın en talepkar ve tüketici kitlesi demektir, abd de bunu bildiği için zaten gevrek gevrek yaptırımlardan bahsediyor. sadece ar-ge üretmek değil tüketmek de abd'de yani

  • kizil_elma
    28.05.2019

    kendi işletim sistemini yapması çok sağlam bir duruş örneği, aynı zamanda teknolojilerine de güvendiklerinin kanıtı. zaten apple'ın da çok uzun yıllardır en büyük artısı olarak sunduğu tek elden donanım ve yazılım bütünlüğünü bir çin firmasının da sunmasının vakti gelmişti. bu arada huawei'yi yeni duymaya başlayanlar yeni bir firma falan zannetmesinler, 1987'den beri çin'de teknoloji üreten bir firmadır

  • harpoon
    28.05.2019

    adamlar aslanlar gibi çıkıp biz kendi işletim sistemimizi yaparız dediler, 4 Nisan'dan beri zaten düşmekte olan borsa fiyatları bile bu açıklamalarından sonra kafayı yukarı kaldırdı

  • afsaroglu
    28.05.2019

    özellikle teknolojik ürünler hiç olmadıkları kadar çabuk eskiyorlar, bir ürünü 1 ay ya da 1 ay sonra satmak bile ürünün niteliklerini değiştirmiş oluyor, bu yüzden teknolojik ürünlerin ticaretini yapıyorsanız sakın kur riski ile stok yapmaya falan kalkışmayın, ondan sonra huawei gibi kalakalırsınız

  • noreply
    18.05.2019

    stok tutup tutmamak işletmeciden işletmeciye değiştiği gibi işin niteliğine ve ürünlerin raf ömürlerine göre de değişiklik gösterir. stok maliyeti fazla olan ürünleri ya da fiziksel olarak çok yer kaplayan ürünleri saklayabilmek daha da zahmetlidir örneğin, ya da gıda ürünlerini son kullanma tarihlerini de takip ederek saklamak ve hızlıca piyasaya sunmak gerekir ki perakendeci de satarken güçlük yaşamasın

  • sco
    14.03.2019

    ben alışveriş yaparken dolapta ne var haberim bile olmadığı için olan şeyden bir tane daha almaktan korkarken insanlar tasarrufta seviye atlamışlar, tebrik ediyorum sizi

  • minebirinci
    14.03.2019

    pişmemiş yemeği en kötü derin dondurucuya atınca zaten saklama süresi de uzamış oluyor ama asıl fazla pişirdiğiniz ya da yenmeyen bir yemeği dolaptan en fazla 1 gün daha saklayabiliyorsunuz, bu yüzden pişirirken de fazla pişirmemek gerek

  • Emel Saruhan
    14.03.2019

    stok yönetimi evde yemek saparken başlar, dolapta ne var, hangi malzeme ne zaman satın alındı ve ne zaman bozulacak bilirseniz hiçbir yemeğiniz israf olmaz, biraz da repertuar yaptınız mı her malzemenizden çok güzel yemekler sunmuş olursunuz

  • romik
    06.05.2018

    sirkülasyonun çok olduğu emeğin ise az olduğu ürünlerde toplam karı artırmak için sürümden kazanmak gibi bir prensip benimsenebilir. Bunun için de maliyet düşürmek, yani toplu alım yapmak gerekir. saklama maliyetleri az ve raf ömürleri uzun ömürler bulabilirseniz bull eye attınız demektir

  • abcklinik
    27.04.2018

    sürümden kazanmak üzerine fazla yoğunlaşmış firmalar özellikle birden fazla e-ticaret kanalı üzerinden satış yapmaya başladığından beri stok var mı yok mu umurunda olmadan satış yapıyor, müşterinin velinimet olduğunu değil nasıl olsa milyonlarca insan var elbet satış yaparım diyerek ürünü günlerce göndermeyebiliyor, müşteri memnuniyeti artık çok az firma tarafından umursanıyor maalesef

  • yavuzlar
    14.11.2016

    Nakit yonetimi kadar onemlidir. Ozellikle kucuk olcekli işletmeler icin hayati oneme sahiptir.

  • solitary man
    26.10.2016

    satışlardan ya da zaiyatlardan sonra stokların günellenmesi gerektiğini atlayan çok fazla e-ticaret yazılımı var ve bu sayede örneğin 10 adet olan stoktan 20 tane sipariş verebilirsiniz, sonra özür dilemek için puan mı verirler hediye çeki mi artık onlar düşünsün

  • kachess
    28.05.2016

    marketlerde ya da online satış yapmasına karşın kasası ile online sistemi arasında senkronizasyon olmayan sistemlerde kullanılması sakıncalıdır

  • keynahktoy
    19.02.2016

    stokla falan uğraşmadan hızlı bir sirkülasyon ile satış yapan işletmeler genelde daha başarılı oluyorlar, Türkiye şartlarında stok demek döviz yatırımı ve maliyeti belirsiz çılgınlık demek. hele bir de kredi falan aldıysanız vay halinize

  • kildebrak
    06.02.2016

    Stok Yönetimi enflasyon dönemlerinde daha önemlidir. Fazla stok fiktif karlara sebebiyet verebilir.

  • ilhan_34
    13.01.2016

    bittikçe stokları tazele malı her zaman var göster ki işin bereketi kaçmasın, Turkish style stok yönetimi

  • taşkın
    29.11.2015

    bir de stok muhasebesi ve stok vergilendirmesi ve stok maliyeti konularında bizi aydınlatsanız hocam?

  • limon
    09.05.2015

    stok yazılımları ile gayet pratik olarak stok sayımları ve güncel stok durumları takibi yapmak gayet kolaydır

  • fatih4545
    10.11.2014

    Özellikle üretim firmaları için oldukça önemlidir. hammadde, yardımcı madde yada mamül stokları.

  • volcan34
    17.10.2014

    stoklar bir işletmenin gerçekten can damarı, stok yönetimini başarılı bir şekilde yapan firmaların çok daha etkin işler yaptığını ben de gözlemliyorum. tabii bu da iyi bir yazılım ve yazılımcı ekibi ile gerçekleşebiliyor. bir de yazılımı satın alıp kullanamayanlar var

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz

İnternet sitemizdeki deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Bu siteye giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Daha fazla bilgi.